Özgür Zihin

En son ne zaman sorguladınız? Bu soruya muhtemelen yakın bir zamanda diye cevap vereceksiniz ancak benim cevabım hayatınız boyunca tek bir kere bile doğru şekilde sorgulama yapmadınız şeklinde olacaktır. Belirli bir konuyu değil herhangi bir şeyi, konuyu… Açıkçası bu hiç fark etmiyor. Benim üstünde durduğum nokta doğru sorgulamak. Peki doğru sorgulama nasıl olur dersek işte bu zor kısım. Hiçbir fikre, düşünceye, baskıya, insan etkisine, başka bir görüşe, asılsız bir bilgiye bağlı kalmaksızın kendi fikrinizi oluşturmak amacıyla kendi görüşünüz çerçevesinde araştırma yapıp doğru bilgiye ulaşmaya sonrasında ise bunun hakkında düşünüp sonuca varmanız doğru sorgulamadır. Kendi görüş çerçeveniz ise başka fikirlerden kesinlikle etkilenmemiş olmalı ve sadece kendi görüşünüzden oluşmalıdır. E zaten bu benim görüşüm diyebilirsiniz. Hayır sizin görüşünüz değil.

 Şu zamanda özgün fikre sahip olmak sanıldığı kadar kolay değil. Hatta o kadar zor ki bu durum işin içinden çıkılması imkansız bir konuma geldi bile denebilir. Rastgele bir insana bir konu hakkında fikrini sorduğumuzda muhtemelen bir cevap verecektir ancak bu nadiren kişiye ait bir fikir olur. Kişinin fikrini çevre, dış etkenler, başka kişi görüşleri, yanlış bilgiler ve en önemlisi medya oluşturur. Yani kişinin fikrinin doğru olması tamamen kişiye o konuda neyin nasıl yansıtıldığına bağlıdır. Bu konumda bu görüşe doğru bir görüş denilebilir mi? Onun dışında çoğu kişi nasıl olsa bilgiler önüme sunuluyor diye düşünüp sorgulama yapmadan o görüşe sarılıp kendi fikriymiş, kendi ulaştığı bir görüşmüş gibi benimseyip o fikri savunuyor.

 Dış etkenler insanın çevresindeki olayları nasıl yorumladığına bağlı olarak farklı şekilde düşünceyi şekillendiriyor. Çevredeki insanların da görüşü burada fazlasıyla etkili. Dedikoduyu ele alalım. Bir yalan ortaya atılır ve o fikir dilden dile aktarılır. Her aktarılan kişiyle birlikte fikir güçlenir. Öyle güçlü konuma gelir ki yalan artık o toplum için doğru olmuştur. O yalanı ise yalanlayanlar dışlanır. Koyun psikolojisi ile birlikte kendilerinden ayrı bir tutum gösteren kişiye de dışlama eğilimi gösteren bu toplum artık sabit fikirli olmuş ve bu fikirden dönemez hale gelmiştir.

 Günümüz teknolojisiyle hızlanan bilgi aktarımı ile birlikte birey herhangi bir konuya saniyeler içinde kolaylıkla ulaşabiliyor. Bu da medyayı üstün bir güç kılıyor. Çoğu kişi medyanın bu gücünü kavrayamasa da medyanın toplum bilinci üzerinde inanılmaz bir etkisi var. Dolayısıyla toplum üzerinde… Gün içinde haberleri toplumun büyük bir kısmı görüyor, okuyor, izliyor. Kötü olan kısmı da bu haberleri araştıran sadece küçük bir bölümü. Sadece haberle kısıtlı değil, internet üzerinden yapılan araştırılan ve kişi görüşü içeren bilgiler de buna dahil. İnsanımız ona ne verilirse alıyor. Sorgulamıyor, araştırmıyor, konuya kafa yormuyor. Bu da toplumu büyük bir tehlike içine sokuyor.

 İlla hayatınızda yalan bir habere denk gelmişsinizdir. Klasikleşmiş “Çaycı Hüseyin Öldü” yalan haberleri dışında da belki denk gelmişsinizdir. Yalan haber olayının ne kadar ciddi olabildiğinin farkında mısınız? Toplumumuz bu denli araştırmadan uzakken ve ona verilen bilgiyi hemen benimserken herhangi bir yalan haber toplumu zedeleyebilir.

 Toplum algısı denilen şey üzerinde uzman kişiler var. Hatta büyük şirketler algı üzerine büyük harcamalar yapıp kendi lehine kullanmışlardır. Geçtiğimiz aylarda Tesla Cybertruck adında alışılmışın dışında bir görüntüye sahip bir araç sundu. Bu araç birçok teknolojik özelliğin yanında baskın bir özellik olan kırılmaz cam da bulunduruyordu. Tesla’nın kurucu ortaklarından Elon Musk kırılmaz camın sağlamlığını insanlara sunarken bir aksilik yaşandı. Cama atılan demir bilye camı kırdı. Bu sosyal medyada büyük dalga konusu oldu. Bu olayla aracı tanımayan neredeyse kalmamıştı. Bir süre sonra bir iddia ortaya atıldı. İddiaya göre bu olay bir aksilik değil planlanmış bir şeydi. Buradan varmak istediğim ise algı maalesef ki yönetilebilir. Sanıldığından daha kolay bir şekilde hem de.

 Adım adım değindiğim konularla sorgulamanın aslında ne kadar zor olduğunu açıkladım. Bir o kadar da gerekli olduğunu. Sorgularken hiçbir fikirden etkilenmeden kendi fikirlerinizle düşünmenizi zorlaştıran etkenlerin artık çoğunun farkındasınız. Olayı bir yardımcı aracılığıyla gördünüz. Bu bilgiyi de hemen benimsememenizi öneririm aksi takdirde kendi anlattığım fikre kendim uymamış olurum. Peki sen insan artık doğru sorgulayacak mısın?

Görsel Kaynakça:

https://www.nasa.gov/multimedia/imagegallery/image_feature_686.html